Hechting is de emotionele verbinding tussen een kind en zijn primaire verzorgers die fungeert als een emotioneel 'fundament' voor de rest van het leven. Het proces vormt zich vooral in de eerste drie jaar en beïnvloedt de fysieke, cognitieve en sociaal- emotionele ontwikkeling tot diep in de volwassenheid.
Het belang van hechting per levensfase
- Baby (0-1 jaar): Basisveiligheid en vertrouwen
- Een veilige hechting biedt de baby een gevoel van basisveiligheid.
- Wanneer verzorgers responsief zijn op de behoeften van de baby, leert
- Het kind dat de wereld een veilige plek is en anderen betrouwbaar zijn.
- Dit stimuleert de exploratiedrang: een veilig gehecht kind durft de omgeving te onderzoeken omdat het weet dat er altijd een 'veilige haven' is om naar terug te keren.
- Kindertijd (2-12 jaar): Sociale competentie en emotieregulatie
- Hechting is voorspellend voor het vermogen om hechte vriendschappen te sluiten op de basisschool.
- Kinderen leren hun emoties te reguleren door de interactie met hun ouders; onveilig gehechte kinderen hebben vaker moeite met zelfbeheersing of gezagsaanvaarding.
- Adolescentie naar Volwassenheid: Identiteit en relaties
- De vroege hechtingspatronen worden 'geïnternaliseerd' en vormen het blauwdruk voor toekomstige romantische relaties.
- Volwassenen die veilig zijn gehecht, kunnen zich met anderen verbinden zonder hun eigen autonomie te verliezen.
- Onveilige hechting kan op latere leeftijd leiden tot:
- Angstige hechting: Voortdurend bevestiging zoeken bij partners.
- Vermijdende hechting: Moeite met intimiteit en anderen op afstand houden.
- Gedesorganiseerde hechting: Een conflict tussen het verlangen naar nabijheid en angst voor diezelfde nabijheid.
Gevolgen voor de algehele ontwikkeling
- Cognitief: Een veilige basis bevordert de hersenontwikkeling en leerprestaties doordat het kind minder stress ervaart en meer durft te ontdekken.
- Veerkracht: Veilig gehechte individuen ontwikkelen meer zelfvertrouwen en zijn doorgaans veerkrachtiger bij tegenslagen in het leven.
Hoewel de basis in de vroege jeugd ligt, is het mogelijk om als volwassene te werken aan een 'verworven veilige hechting' via therapie of herstellende ervaringen in gezonde relaties.
(Familie)systeem en loyaliteit. Je bent onderdeel van een geheel. Ieder doet er toe en geeft elkaar betekenis. Je wordt mede bepaald door de ander. Er bestaat een diepe onderlinge loyaliteit tussen de leden van een systeem.
Drie basisprincipes;
In het familiesysteem zijn er drie wetten, waarop alles gebaseerd is.
- Alles en iedereen heeft evenveel recht op een plek in het systeem. Iemand buiten sluiten kan niet. Ook bijv. een andere ouder of een ander herkomstland niet. Een geheim heeft ook een plek.
- In het systeem is een rangorde. Dit is op volgorde van leeftijd of binnenkomst (bijv. bij pleegkinderen).
- Er is balans in geven en nemen. Het is niet nodig, dat er hetzelfde gegeven wordt als er genomen wordt. Wie teveel geeft, ontneemt de ander de kans om terug te geven. Er is geen geven zonder nemen.
Verstrikkingen
Wanneer, door welke reden dan ook, één of meer van deze wetten in een systeem in de knel komen, ontstaan verstrikkingen.
Die ontstaan uit liefde, met de bedoeling om, gezien de omstandigheden, het zo goed mogelijk te maken voor het hele systeem.
Je wordt vaak onbewust in dienst genomen door het systeem om het geheel in tact te houden.
Voorbeelden
- Pijn voor iemand dragen
- Iemand volgen (doodswens)
- Je erboven stellen
- Iemand beschermen tegen weggaan
- Het leven van iemand anders leiden (bijv. van iemand die buitengesloten is).
Vanuit die verstrikkingen kunnen symptomen ontstaan, zoals bijv. angsten, gevoel er niet bij te horen, relatieproblemen, het ontbreken van kracht, doelen niet kunnen realiseren, slachtoffer of underdog gevoel.
